Rockman มาริโอ Mario เกม Action เกม Contra เกม Street Fighter

เกมลุยด่าน ทำไมต้องลุย จากซ้ายไปขวา ?

Home / Mega Drive, Nintendo, PlayStation, เกม Console, เกมส์เครื่องพกพา / เกมลุยด่าน ทำไมต้องลุย จากซ้ายไปขวา ?

เวลาเราเล่นเกม เราเคยสงสัยกันไหม ทำไมเกมส่วนใหญ่ โดยเฉพาะเกมในยุคเก่า หรือเกมในแบบ 2D จะให้เราเล่น ให้เราบังคับควบคุมตัวละครให้ลุย เดินหน้า หรือรุดหน้า จากซ้ายไปขวา เสียด้วยกันแทบทั้งสิ้น เรียกว่าถ้าเป็นเกมในแนว side-scrolling หรือ Platformer หรือที่เราเรียกและเข้าใจกันง่ายๆ ในนาม “เกมลุยด่าน” ก็จะมีฉาก มีด่าน ให้เราได้ลุยจากซ้ายไปขวาอะไรแบบนั้นเป็นส่วนใหญ่ แม้แต่เกมที่เรียกว่าเป็นต้นกำเนิดเกมในแนวดังกล่าวแบบ Super Mario Bros. ก็ยังเป็นในลักษณะที่ว่า คือเริ่มเกมในแต่ละฉากที่จุดซ้ายสุดของฉาก แล้วให้เราลุยฝ่าในลักษณะการเคลื่อนที่ทางขวาไปเรื่อยๆ จนกว่าจะถึงจุดหมายที่ปลายฉาก

เฉกเช่นเดียวกับเกมในแนว action แนว shooting แนวลุยด่านที่เด่นๆ ดังๆ ในยุคนั้นอย่างพวก Rockman, Contra, Gradius, Ninja Gaiden, Castlevania, Adventure Island และอื่นๆ ก็ยังออกมาในทำนองเดียวกัน ซึ่งอันที่จริง เราก็อาจนับรวมถึงเกมในแนวอื่นๆ ในยุคหลังจากนั้นได้อีก ที่มักนิยมให้ตัวละครของเรา หรือตัวผู้เล่นเรา มีตำแหน่งเริ่มต้นจากส่วนซ้ายของหน้าจอเป็นสำคัญ

 

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

ตัวอย่างจากเกมในชุด Rockman, Contra และ Makai Mura
ที่จัดเป็นเกมแอคชั่นในแบบ 2D side-scrolling
ที่มักดำเนินเกมการเล่น ด้วยการมุ่งหน้าลุยด่าน
จาก [ซ้าย ไป ขวา] เป็นสำคัญ

 

 

แน่นอนว่า เราอาจจะรู้สึก “คุ้นชินกับแบบนี้มากกว่า” เป็นทุนเดิมอยู่แล้ว แต่มีเหตุผลพิเศษอะไรไหม ว่าทำไมต้องเริ่มจากซ้ายไปขวา ไม่ขวาไปซ้าย และทำไมเราจึงรู้สึกสมเหตุผลกว่า ถ้าเกมจะเล่นเกมควบคุมตัวละครจากซ้ายไปขวา ?

ซึ่งถ้าถามเอาเหตุผลแบบจริงๆ จังๆ ว่า ทำไมมันจึงเป็นเช่นนั้น ? มันก็มีอะไรมากกว่าการทำตามกันมา หรือเป็นธรรมเนียมที่ทำกันมาแต่ช้านาน ด้วยเพราะเบื้องหลังแล้ว มันเกี่ยวข้องกับธรรมชาติของคนเรา คือธรรมชาติการทำงานของสมองของเรา ที่มีความโน้มเอียงและคุ้นชินในการสังเกตสิ่งต่างๆ จากซ้ายไปขวา เป็นการมองโดยเริ่มจากซ้าย แล้วไล่มาขวาไปเรื่อยๆ แล้วพอจบสุด ก็เลื่อนระดับไล่สายตาลงล่าง โดยกลับเริ่มจากซ้ายไปขวาใหม่อีกที คือ เริ่มซ้ายไปขวา และไล่จากบนลงล่างนั่นเอง

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

เกมในชุด Mario
ในเกมภาคหลักที่เป็นแบบ  2D side-scrolling
เป็นที่รู้กันว่า มักให้ผู้เล่นเราลุยด่านจากซ้ายไปขวา
โดยจะทำออกมากี่ภาค กี่เกม ก็ยังคงลักษณะตามที่ว่าไว้

 

 

การออกแบบให้ไล่จากซ้ายไปขวา

จากการที่ธรรมชาติ การทำงานของสมองของคนเราเป็นแบบนี้ ก็ทำให้สิ่งต่างๆ ในโลกถูกพัฒนาหรือตอบสนองให้อิงสอดคล้องกับการทำงานของสมองในลักษณะดังกล่าวเสียเป็นส่วนใหญ่ ไม่ว่าจะในเรื่องของภาษาต่างๆ ในโลก ที่ส่วนใหญ่จะเขียนตัวอักษรแบบให้ไล่อ่านจากซ้ายไปขวาเป็นสำคัญ การเรียงลำดับ จัดลำดับข้าวของและสิ่งต่างๆ ที่เริ่มไล่และนับจากซ้ายมาขวา การเปิดหนังสืออ่าน การอ่านข้อความ การเขียน วาด ลากเส้น การกำหนดทิศทาง ไปจนถึงเรื่องเล็กๆ น้อย อย่างการหยิบจับของขึ้นมา ที่เรามักจะเริ่มหยิบจากชิ้นนอกสุด โดยไล่จากส่วนซ้ายใกล้ตัว ไล่ไปขวา

ที่เราทำแบบนั้นไปโดยไม่รู้ตัว ก็มาจากลักษณะโดยธรรมชาติที่สอดคล้องกับการทำงานของสมองของเรา ซึ่งในทางกลับกัน การไล่จากขวามาซ้ายแทนก็สามารถทำได้ แต่มันก็อาจทำให้เกิดความรู้สึกขัดหรือผิดแปลกแบบย่อมๆ อยู่บ้าง จะเว้นก็เสียแต่การปฏิบัติแบบกลับด้านที่ว่านี้กลายเป็นติดเป็นนิสัย จนอาจสร้างภาพให้สมองจดจำลักษณะดังกล่าวจนคุ้นชินไปแล้วแทน

เรื่องดังกล่าว ยังอาจจะเกิดกับผู้มีความถนัดซ้ายได้ด้วย ด้วยเพราะคนส่วนใหญ่ในโลกนั้นถนัดขวา เวลาไล่อะไรไล่จากซ้ายมาขวาเลยมีความสะดวก ซึ่งมันมีความหมายแฝงถึงการรับมือสิ่งอันไม่คาดฝัน จากความถนัดในการใช้มือขวารับมือ หรือจัดการกับสิ่งที่เป็นอันตรายให้ได้ทันก่อนจะเข้าถึงตัวเรา โดยมือขวาข้างที่คนส่วนใหญ่ถนัด ก็เหมาะสำหรับใช้จัดการกับอะไรก็ตามที่เข้ามาจากทางด้านซ้ายได้อย่างประจวบเหมาะพอดี

ในขณะที่คนที่ถนัดซ้ายจะตรงข้ามกัน จะใช้มือซ้ายเป็นหลัก จึงมีกรณีที่ผู้ที่ถนัดซ้ายอาจสะดวกใจในการไล่อะไรจากขวามาซ้ายมากกว่า แล้วให้มันมาบรรจบจบลงที่มือข้างซ้ายแทน แต่แน่นอน ถ้ายึดโยงกับประชากรส่วนใหญ่ของโลก ก็ยังคงถนัดขวา และสะดวกใจที่จะไล่จากซ้ายมาขวามากกว่าอยู่ดี

 

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

นอกจากเกมแอคชั่นในแบบ side-scrolling หรือ Platformer แล้ว
เกมในแนวอื่นๆ ถ้าหากมีการกำหนดจุดเริ่ม หรือตำแหน่งตัวละครของเรา
ว่าจะให้แสดงผล ปรากฏอยู่ส่วนใดของหน้าจอ
ก็มักจะวางตำแหน่ง หรือจุดเริ่ม เอาไว้ที่ทางซ้ายมือเป็นหลัก
ดังจะเห็นจากตัวอย่างที่ปรากฏจากเกมในชุด
Gradius, Street Fighter และ Marvel Avengers Alliance นี้

 

 

Dr. Peter Walker กับงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง

นอกจากเราจะถนัดกวาดสายตาไล่จากซ้ายไปขวาโดยธรรมชาติแล้ว การไล่จากซ้ายไปขวายังทำให้เรารู้สึก และเห็นภาพของการเคลื่อนไหวได้ชัดเจนมากยิ่งกว่าด้วย เพราะโดยธรรมชาติแล้ว เรารู้สึกได้ว่าอะไรก็ตามต้องมุ่งเคลื่อนที่จากซ้ายไปขวาอยู่เสมอ เวลาเราเห็นอะไรที่เคลื่อนไหว เราก็รู้สึกถึงการขยับเคลื่อนจากซ้ายไปขวา และเริ่มไล่กวาดสายตามองไปตามนั้น

Dr. Peter Walker นักจิตวิทยาประจำมหาวิทยาลัย Lancaster ได้เคยทำการวิจัยในผลงานการวิจัยชื่อ “Perception” ด้วยการนำภาพที่แตกต่างกันออกไปร่วม 1,000 ภาพ ของวัตถุ คน สัตว์ สิ่งของ ต่างๆ มาทำการขยับเคลื่อนไหว โดยนำทั้งภาพต่างๆ ของสิ่งที่อยู่นิ่ง (พวกภาพวาด ภาพถ่าย) มาทำการขยับเคลื่อนไหว ซึ่งจากผลการวิจัยดังกล่าว ก็พบว่า คนเราจะรู้สึกถึงการขยับเคลื่อนไหวและความเร็ว ได้จากการเคลื่อนภาพต่างๆ จากซ้ายไปขวาด้วยกันทั้งสิ้น ในขณะที่การทำในทิศทางที่ตรงกันข้ามกัน คือ การเคลื่อนไหวจากขวามาซ้ายจะก่อให้เกิดความรู้สึกที่ติดขัด ไม่สมเหตุผล และไม่รู้สึกสัมผัสถึงความเร็วจากการ เคลื่อนไหวได้เท่ากับที่ได้จากการเคลื่อนที่จากซ้ายไปขวา (แม้จะมีความเร็วเท่ากัน หรือลักษณะของภาพที่ไม่มีความแตกต่างอื่นใด นอกจากการกลับภาพก็ตาม)

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

 

ซึ่งจากผลการวิจัยของ Walter ก็นำไปสู่ข้อสรุปได้ว่า “คนเรามีความรู้สึกโน้มเอียงกับสิ่งที่เคลื่อนไหว (ภาพที่รับรู้ว่าเคลื่อนไหว) ในทิศทางที่เริ่มจากซ้ายไปขวาเสียมากกว่า” และจะรู้สึกผิดหรือติดขัดไปจากนั้น หากเกิดในทิศทางที่ตรงกันข้ามกัน โดยความรู้สึกที่ว่ายังปรากฏในสิ่งต่างๆ รอบตัวเราด้วย เช่นในเรื่องของ ตัวหนังสือที่เขียนอ่าน โดยมันจะปรากฏชัดในตัวหนังสือที่มีลักษณะโน้มเอียง หรือการใช้ฟอนต์ในแบบตัวเอียงในแบบ Italic ก็ก่อให้เกิดความรู้สึกของการเคลื่อนไหวและความเร็ว ซึ่งก็ทำออกมาในแบบที่เอียงจากซ้ายไปขวาแทนที่จะเป็นจากขวามาซ้าย (และเราก็คงรู้สึกขัดถ้าเอียงจากขวามาซ้ายแทน)

แม้แต่ดวงตาของเราเอง ก็ยังอ่านและรับรู้โดยคุ้นชินจากการไล่มองจากซ้ายไปขวา เช่นเดียวกัน ธรรมชาติของคนเราที่เป็นเช่นนี้ แม้แต่กับตัวหนังสือในภาษาที่อ่านจากขวามาซ้าย สมองของคนเราก็ยังคุ้นเคย รู้สึกสัมผัสจากการไล่อ่านแบบซ้ายไปขวา และบนลงล่างมากกว่าอยู่ดี ซึ่งนั่นทำให้ภาษาและรูปแบบการเขียนส่วนใหญ่ในโลก เป็นไปในลักษณะดังกล่าว

ซึ่งแม้แต่ในภาษาญี่ปุ่นเอง รูปแบบที่ว่าอ่านจากขวามาซ้าย ก็มาจากพื้นฐานการอ่านจากบนลงล่างก่อน คือปรากฏในรูปแบบแนวตั้งที่ไล่บนลงล่างก่อน แล้วจึงไล่ขวามาซ้ายอีกที และในแบบกลับกัน หากเป็นการเขียนแบบแนวนอนแล้ว ก็มักจะเป็นการไล่เขียนจากซ้ายไปขวาตามหลักสากล ที่คุ้นชินกันแทน

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

ลองดู 2 ภาพนี้เทียบกัน แล้วดูว่า
ภาพไหนรู้สึกถึงการขยับเคลื่อนไหวมากกว่า

 

 

เกมกับการตอบสนองตามธรรมชาติ

ซึ่งจากสาเหตุดังที่ว่านี่เอง ทำให้เกมแนวลุยด่าน โดยเฉพาะเกมในยุคแรกๆ ได้ออกแบบด่าน ออกแบบการเล่น โดยให้เริ่มและไล่จากซ้ายไปขวาเป็นสำคัญดังตามที่ว่า เพื่อให้เกิดความรู้สึกเป็นธรรมชาติ รู้สึกลื่นไหล และให้รู้สึกถึงการเคลื่อนไหวของตัวละครและตัวเกมได้อย่างเต็มที่นั่นเอง

แน่นอนเกมที่ทำกลับด้าน หรือด่านที่ให้ลุยจากขวาไปซ้ายแทนก็มีอยู่เหมือนกัน ซึ่งพอเจอแบบนั้น เราก็น่าจะรู้สึกได้ทันทีว่าการเล่นมันแอบมีติดขัด ไม่รู้สึกลื่นไหล หรือเล่นไปได้ไม่คล่อง ไม่เร็ว เทียบเท่ากับการไล่จากซ้ายไปขวาตามหลักปกติได้

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

Balloon Fight, The Legend of Kage และ Getsu Fuma Den
เป็นตัวอย่างของเกมในยุคแรกๆ ที่แม้จะเป็นเกมแอคชั่นแบบลุยด่าน
แต่ก็มีรูปแบบการเล่นและด่าน ที่ให้เล่นลุยแบบกลับด้าน
คือ จาก [ขวา ไป ซ้าย] แทนที่จะเป็นแบบ [ซ้าย ไป ขวา]
ตามแบบพิมพ์นิยมทั่วไป แต่เพียงแบบเดียว
ซึ่งถ้าถามว่า ทำออกมาแบบนี้แล้วเล่นได้ไหม ?
ก็ยังเล่นได้อยู่ แต่แน่นอน อาจมีรู้สึกติดขัดเล็กน้อย
และอาจรู้สึกเล่นยาก และไม่ลื่นไหลเท่าการลุยจากซ้ายไปขวาได้

 

 

ถึงแม้ว่า เกมในยุคหลังหรือยุคปัจจุบัน โดยเฉพาะเกมที่มีบรรยากาศแวดล้อมเป็นแบบ 3D หรือเกมในแนวแบบไม่ใช่พวกการบุกตะลุยด่าน เกมที่ไม่มีจุดหมายให้มุ่งหน้าไปแบบตายตัว หรือเกมแบบเปิดโลกกว้างที่มีอิสระในการเคลื่อนที่ไปไหนต่อไหนได้อย่างเต็มที่ พวกนี้อาจจะเห็นไม่ชัด และทำให้ไม่เห็นภาพรวมของการเคลื่อนที่จากซ้ายไปขวาเสียเท่าไหร่ แต่ต่อให้เป็นเกมในบรรยากาศแวดล้อมแบบ 3D หรือ เกมในยุคปัจจุบันก็ตาม ถ้าหากมีองค์ประกอบในการออกแบบให้เป็นการลุยด่าน ให้เป็นการลุยไปข้างหน้า ตามเส้นทางที่ถูกกำหนดเอาไว้เมื่อไหร่ ก็มักจะเริ่มจากซ้ายไปขวาในทำนองตามที่ว่านั้นอยู่ร่ำไป

 

จากซ้ายไปขวา left to right game platform action

Mighty No. 9
ตัวอย่างของเกมในแนวแอคชั่นลุยด่าน แบบ 2D จากในยุคปัจจุบัน
ที่ยังคงรูปแบบการเล่นหลัก ในการลุยจากซ้ายไปขวาเป็นสำคัญอยู่

 

 

 

Combo ในเกมต่อสู้ แท้จริงแล้วเกิดจากความผิดพลาดและเหตุบังเอิญ ?

Konami Code ตำนานสูตรกดแห่งยุค